epilepsie : definitie, ontstaan en oorzaak van epilepsie

Definitie

Het woord epilepsie is afkomstig van het Griekse woord 'επιλαµβαώ' wat overname of aanval betekent.
Wanneer men een willekeurige voorbijganger op straat vraagt wat epilepsie is zal deze in staat zijn een redelijk accuraat antwoord te geven. De meeste onder ons verstaan onder het woord epilepsie precies dat wat het Griekse woord betekent: een aanval waarbij bewustzijn verlies optreedt en de patiënt tonisch-clonische krampen vertoont.
Helaas wordt hiermee de eerste fout geïntroduceerd. Beter zou het zijn wanneer we uitsluitend spreken van epileptiforme aanvallen en de term epilepsie in een bredere context plaatsen.
Immers met het woord epilepsie bedoelen we eigenlijk alle vormen van epileptiforme aanvallen en niet alleen de gegeneraliseerde vorm.
Vroeger onderscheiden we in de diergeneeskunde drie vormen: de gegeneraliseerde, partiële en atypische vorm. Men stelde (ten onrechte) dat alleen de gegeneraliseerde vorm de ‘echte’ erfelijke epilepsie was. Recent onderzoek heeft aangetoond dat dit onjuist is.
Binnen een ras kunnen zich meerdere verschijningsvormen manifesteren. Eerder geclassificeerde atypische vormen blijken mildere vormen van de meer klassieke presentaties te zijn.
Rekening houdend met deze wetenschap zal het gelijk duidelijk zijn dat zeker in het verleden ten onrechte patiënten met mildere vormen geclassificeerd zijn als niet erfelijke varianten.

Hoe ontstaat epilepsie

Ongeacht de oorzaak ontstaan epileptiforme aanvallen altijd in de hersenen.
De aanvallen ontstaan doordat er op celniveau een dysbalans bestaat tussen remmende en stimulerende processen.
Deze dysbalans kan functioneel zijn zonder dat er sprake is van een anatomisch defect, bijvoorbeeld een tekort van een bepaalde nutriënt of het aanwezig zijn van een toxische stof.
Maar deze dysbalans kan ook functioneel-anatomisch zijn. In dit geval is er sprake van een echte laesie, bijvoorbeeld het bestaan van een litteken, ontsteking, ruimte innemend proces, etc.
Door deze dysbalans kan er een (kortdurende) ontsporing van elektrische activiteit plaatsvinden. De plaats waar dit ontstaat noemen we het epileptigeen focus.
Vanuit dit epileptigene focus verspreiden deze ongecontroleerde elektrische ontladingen zich vervolgens over de hersenen en veroorzaken de verschijnselen die bij een epileptiforme aanval worden waargenomen.

Verschillende soorten epilepsie

Een epileptiforme aanval ontstaat altijd in de hersenen.
De oorzaak kan zich echter zowel in de schedelholte (intracraniaal) als daarbuiten (extracraniaal) bevinden.
De intracraniale oorzaken kunnen verder onderverdeeld worden in progressieve en niet-progressieve oorzaken.

  • Onder progressieve oorzaken verstaat men oorzaken die niet alleen epileptiforme aanvallen opwekken maar welke in de loop van de tijd (weken tot maanden) ook verergeren.
    Zonder ingrijpen ontstaat een voor de patiënt (levens)bedreigende situatie.
  • Onder niet-progressieve oorzaken verstaat men die oorzaken die de epileptiforme aanvallen wel kunnen opwekken maar waarbij de ziekte op zich min of meer stabiel blijft in de loop van de tijd.

Tegenwoordig deelt men de aanvallen in drie groepen in:

  1. Primaire of echte of idiopatische epilepsie ook wel genoemd primaire epileptiforme aanvallen (seizures) (PES).
  2. Secundaire epilepsie ook wel genoemd secundaire epileptiforme aanvallen (SES). Hierbij zit de oorzaak van de aanvallen intracraniaal. De oorzaak kan zowel progressief als niet progressief zijn.
  3. Reactieve epilepsie ook wel genoemd reactieve epileptiforme aanvallen (RES). Hierbij is de aanval een reactie op een prikkel welke van buiten de hersenen komt (extracraniaal). De oorzaak kan zowel progressief als niet progressief zijn.