longonsteking of pneumonie

wat?

Longontsteking (pneumonie) is een infectie van de longblaasjes (alveoli) en het omringende weefsel.


Een detail van een bronchopneumonie bij een jonge mechelaar

Mits tijdig herkend kan longontsteking behandeld worden met antibiotica. Wanneer de ziekte niet tijdig herkend wordt, kunnen de longblaasjes zodanig verzwakken dat de longinhoud verkleind wordt. Dit heeft in de meeste gevallen de dood tot gevolg. Veelal treedt longontsteking op als complicatie van andere ziekten of als de patiënt al verzwakt is door andere oorzaken.

Oorzaken

Er zijn honderden micro-organismen die een longontsteking kunnen veroorzaken. Een minderheid is echter verantwoordelijk voor een meerderheid van de gevallen. De belangrijkste oorzaken zijn de bacterie Streptococcus pneumoniae (pneumokok), Gram-negatieve bacteriën, 'atypische' verwekkers en virussen.

  1. De Steptococcus pneumoniae is een van de meest voorkomende oorzaken in alle leeftijdsgroepen met uitzondering van puppies en kittens. Het is een Gram-positief bacterie die te zien is als normale bewoner van de keel bij deze dieren. Een belangrijke andere Gram-positieve bacterie is de Staphylococcus aureus, een huidbacterie.
  2. Gram-negatieve bacteriën worden vaak gezien en komen vaker voor bij dieren die lijden aan gelijk welke vorm van hartlijden. Deze bacterien zijn : Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Pasteurella Multocida en Bordetella bronchiseptica. Niet zelden zijn dit darmbacteriën die via aspiratie bij braken geïnhaleerd worden.
  3. De "atypische verwekkers" zijn Chlamydia pneumoniae, Mycoplasma pneumoniae. Dit zijn atypische verwekkers gezien het feit dat ze vaker voorkomen bij oudere honden en meestal niet gevoelig zijn voor antibiotica die bij typische verwekkers gebruikt worden. Daarbij is het zogenaamde 'klinisch beeld' anders: de aanloop is anders en de longontsteking verloopt meestal milder.
  4. De virale verwekkers zijn meestal een Canine Distemper virus (CDV, hondenziekte), Canine Parainfluenza en Canine Adenovirus-2. Hoewel de pneumonie meestal niet ernstig verloopt, wordt de long wel tijdelijk verzwakt, waardoor deze gekoloniseerd kan raken met bacteriën en er een zogenaamde bacteriële superinfectie kan ontstaan. Als deze infectie bij puppies is kan die wel snel fataal aflopen.
    Bij de katten zien we vaak het Feline Calicivirus die de zogenaamde niesziekte geeft.
  5. Schimmels zijn een ongebruikelijke oorzaak van longinfecties.

Symptomen

Symptomen van een longontsteking zijn onder andere de volgende:

  • Kortademigheid
  • Neusvleugelen
  • Hoesten, evt. ophoesten van groen of geel slijm
  • Koorts
  • Pijn, verergerd door diep ademhalen en hoesten
  • Snelle, oppervlakkige ademhaling
  • Hemoptoe (bloed ophoesten)
  • Verminderde eetlust

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op grond van :

  • Het klinische beeld
  • Auscultatie en percussie van de thorax.
  • Thoraxfoto : de ontstekingsreactie is contrastrijk voor röntgenstralen en is goed zichtbaar ten opzichte van het luchthoudende longweefsel.
    Lobaire pneumonie is gemakkelijk herkenbaar : een longkwab is in zijn geheel ontstoken (soms meerdere longkwabben)
    Bronchopneumonie is herkenbaar aan een luchtpijptak met omliggend weefsel die ontstoken is. Hoe meer longweefsel is ontstoken des te ernstiger / acuter het ziektebeeld. Vooral een lobaire pneumonie kan zeer heftig verlopen
    Links is er een bronchopneumonie te zien en rechts een pneumonie van de apicale (voorste) longkwabben
  • Sputumonderzoek : microscopisch onderzoek en kweek voor de diagnose micro-organisme met antibiogram (gevoeligheid voor antimicrobiële middelen). Het sputum moet worden afgenomen voordat met antibiotica is begonnen.
  • Bloedonderzoek : Leucocytose, toename van witte bloedcellen, wijsty op een infectie. Serologisch onderzoek is interessant bij dieren die eventueel besmet zijn met Canine Distemper Viris (CDV) om te zien of het wel degelijk daardoor veroorzaakt is. Door gepaarde sera te nemen (2 bloedstalen met 3 weken tussentijd) weten we door de stijging aan da antistoffen tegen CDV of het dier besmey is met Distemper of niet.

Behandeling

De behandeling hangt natuurlijk af van de oorzaak.

Eerst en vooral gaan we bij een acute longontsteking de dieren meestal hospitaliseren in de isolatie kennels en deze aan het infuus leggen met de gepaste antibiotica en ontstekingsremmers.
Er worden controle foto's genomen de derde dag na de behandeling. Is er geen betereschap dan wordt de therapie aangepast. Deze bestaat dan uit het behandelen met aërosol.
Aërosoltherapie zorgt ervoor dat de trilharen in de trachea sneller gaan slaan waardoor het slijm en etter sneller uit de longen verwijderd worden.

Elfie, een Duitse Dog van 2 jaar, met een erge pneumonie wordt hier behandeld met een zuurstofsonde die tot in de keelholte is geplaatst. Elfie heeft ook een thoraxdrain want ze had een etterende pneumonie met een pneumothorax tot gevolg.

Elfie heeft drie weken op de kliniek gezeten maar is gezond en wel naar huis gegaan.

Als het gaat over een chronische pneumonie dan wordt de aërosoltherapie thuis verder gezet.